dekoracja

Inne standardy

dekoracja

Wstęp

Poniżej wyszczególniono ważniejsze procesy szerokoformatowe zbliżone, bazujące bądź w inny sposób powiązane z Todd-AO (na ogół oznacza to stosowanie kopii 70/5 czyli filmu 70 mm ze skokiem pięciu perforacji). W opisach starano się zaakcentować użycie poszczególnych standardów w polskiej kinematografii, jeżeli takowe miało miejsce.

Na stronie zawarto krótkie opisy następujących procesów kinematograficznych:

Ultra Panavision 70 (1957)

Znany również pod nazwami: Ultra Panavision, MGM Camera 65. Standard 65/70 stworzony przez studio Metro-Goldwyn-Mayer i Panavision. Większość parametrów była identyczna z Todd-AO, jednak kamera wyposażona została w obiektywy anamorfotyczne o współczynniku 1,25. Obiektyw z identyczną anamorfozą stosowany przy projekcji rozciągał obraz, co w efekcie dawało stosunek boków ekranu 2,76:1. Standard Ultra Panavision przygotowany był z myślą o dużej uniwersalności jeśli chodzi o możliwość tworzenia z niego kopii eksploatacyjnych (na potrzeby projekcji 35 mm, 70 mm, a nawet Cineramy), dlatego dopuszczono jedynie standardowy klatkarz 24 kl./s.

Pewną ciekawostką jest fakt, że podobnie jak w przypadku Todd-AO, również tu sięgnięto do przedwojennych kamer Mitchell FOX 70 mm, które były wykorzystywane w latach 1929–1930 w standardach Grandeur i Realife. Kamery, po przystosowaniu ich do szerokości 65 mm, stanowiły uzupełnienie linii dostępnych aparatów dla systemów Ultra i Super Panavision 70.

Pierwszym pełnometrażowym obrazem sfilmowanym w Ultra Panavision 70 był melodramat W poszukiwaniu deszczowego drzewa (reż. Edward Dmytryk, 1957), jednak był on wyświetlany jedynie w wersji 35 mm. Drugim filmem był spektakularny Ben Hur (reż. William Wyler, 1959), wyświetlany już w wersji 70 mm z anamorfozą. Jak powszechnie wiadomo, Ben Hur okazał się być wielkim sukcesem i za jego sprawą Panavision i studio M-G-M otrzymało Nagrodę Akademii Filmowej za stworzenie procesu Ultra Panavision 70 / Camera 65.

^ na górę

Super Panavision 70 (1959)

Znany również pod nazwami: Super Panavision, Panavision 70, Panavision Super 70, Panavision System 65 / Super 70. Standard 65/70 stworzony przez firmę Panavision, praktycznie identyczny z Todd-AO, jednak wyłącznie z klatkarzem 24 kl./s. W przeciwieństwie do Ultra Panavision, wykorzystywano jedynie optykę sferyczną (bez anamorfozy).

Pierwszym filmem zrealizowanym w tym standardzie był The Big Fisherman (reż. Frank Borzage, 1959). Od tego czasu nakręcono kilkanaście filmów w Super Panavision 70, m.in. West Side Story (reż. Jerome Robbins i Robert Wise, 1961), Lawrence z Arabii (reż. David Lean, 1962) i 2001: Odyseja kosmiczna (reż. Stanley Kubrick, 1968).

^ na górę

Super Technirama 70 (1959)

System stworzony przez Technicolor Corp.. Obraz filmowano kamerą 35 mm wyposażoną w optykę ze współczynnikiem anamorfozy równym 1,5. Klatka na przesuwanym poziomo filmie miała szerokość 8 perforacji. Do projekcji negatyw kopiowany był optycznie na film 70 mm w standardzie zgodnym z Todd-AO (a więc wyświetlany bez anamorfozy z proporcjami 2,20:1).

Pierwszym filmem zrealizowanym w standardzie Super Technirama 70 był animowany film Disneya Śpiąca królewna (reż. Clyde Geronimi, 1959), drugim Salomon i Królowa Saby (reż. King Vidor, 1959). Wśród filmów nakręconych w tym formacie jest też Spartakus (reż. Stanley Kubrick, 1960).

^ na górę

Szerokoformatowy NIKFI (1961)

Odpowiednik Todd-AO opracowany w Związku Radzieckim przez Naukowo-Badawczy Instytut Kinematografii (NIKFI) i studio Mosfilm. W krajach zachodnich znany pod nazwą Sovscope 70. Większość parametrów identyczna z Todd-AO. Istotna różnica polegała na użyciu do zdjęć negatywów o szerokości 70 mm (zamiast 65 mm). Kopie były zgodne z formatem Todd-AO.

Prace nad nowym standardem szerokoformatowym w ZSRR rozpoczęto w 1957 roku, kiedy zdano sobie sprawę – zgodnie ze światowym trendem – z konieczności zastąpienia trójtaśmowego systemu Kinopanorama1 rozwiązaniem bardziej kompaktowym. Sprzęt był ostatecznie gotowy w 1959 roku. Wkrótce rozpoczęto zdjęcia do pierwszego radzieckiego filmu pełnometrażowego w standardzie 70 mm pod tytułem Opowieść lat płomiennych (reż. Julija Sołncewa). Film miał premierę w 1961 roku. Za pierwszy obraz sfilmowany w szerokoformatowym standardzie NIKFI uznaje się jednak krótkometrażowy, testowy film Newa zrealizowany przez wytwórnię Lenfilm.

^ na górę

Stereo-70 (1963)

Radziecki standard kina trójwymiarowego wykorzystujący film szerokoformatowy. Obraz fotografowany jest pojedynczą kamerą zdjęciową na film 70 mm2, wyposażoną w dwa, stanowiące całość, obiektywy (dla lewego i prawego oka). Fotografowała ona obrazy z każdego obiektywu umieszczając je obok siebie na klatce zgodnej ze standardem Todd-AO. Kopie eksploatacyjne wykonane były na filmie 70 mm z magnetycznym dźwiękiem stereofonicznym. Do projekcji 3D wykorzystywano technikę polaryzacji światła, co zapewniało wysoką jakość obrazu i bardzo dobry efekt trójwymiarowości.

System był bardzo popularny w Związku Radzieckim, jak i poza jego granicami (w tym też w Polsce). Przez ponad 25 lat rozwoju Stereo-70 stworzono m.in. lekkie kamery do zdjęć z ręki i wodoszczelne urządzenia do zdjęć podwodnych. Innowacyjność procesu została doceniona również w Stanach Zjednoczonych: w 1991 roku Naukowo-Badawczy Instytut Kinematografii (NIKFI) otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej za wieloletni rozwój Stereo-70.

^ na górę

Dimension 150 / D150 (1966)

System 65/70 stworzony przez Fox Film Corporation. Parametry identyczne, jak Todd-AO z wyjątkiem tego, że projekcja odbywała się na dużym, głęboko zakrzywionym ekranie (zbliżonym do ekranu Cineramy). Wymagało to odpowiedniej optyki projekcyjnej, jak i specjalnie przystosowanych do wklęsłego ekranu kopii (standardowe projekcje 70/35 mm również były możliwe, jednak dopiero po ograniczeniu powierzchni ekranu kaszetami). Kamera mogła być wyposażona w super-szerokokątny obiektyw dysponujący rekordowym polem widzenia 150°, stąd nazwa systemu.

Pierwszym obrazem zrealizowanym w Dimension 150 był film Biblia (reż. John Huston, 1966), drugim (i ostatnim) Patton (reż. Franklin J. Schaffner, 1970).

^ na górę

DEFA 70 (1967)

System 70/70 stworzony w NRD przez Studio Filmów Fabularnych (Deutsche Film Aktiengesellschaft, w skrócie DEFA), identyczny z szerokoformatowym NIKFI. Krótki film w standardzie pod tytułem DEFA 70 miał swoją premierę w 1967 roku, pierwszym filmem pełnometrażowym był Kapitan Florian z młyna (reż. Werner W. Wallroth, 1968).

Skonstruowane przez VEB Pentacon na potrzeby standardu DEFA 70 projektory Pyrcon UP 700 były używane także w większości polskich kin dysponujących projekcją szerokoformatową. W standardzie DEFA 70 był również zrealizowany film Sygnały MMXX (reż. Gottfried Kolditz, 1970), wyprodukowany wspólnie przez DEFA i polskie PRF „Zespoły Filmowe”.

^ na górę

Hi-Fi Stereo 70 (1967)

Znany jako: Stereovision 70, Triarama, Super Cinema 3-D. Szerokoformatowy standard kina trójwymiarowego opracowany przez firmę Hi-Fi Stereo 70 w Monachium (RFN). Specyfikacją techniczną zbliżony do radzieckiego Stereo-70 – obrazy z obu obiektywów naświetlane były obok siebie na taśmie 65 mm. Proces wyróżniało zastosowanie anamorfozy, co pozwalało na stereoskopową projekcję filmu w panoramicznych proporcjach 2,20:1. Kopie eksploatacyjne rozpowszechniane były na taśmie 70 mm z dźwiękiem czterokanałowym.

Pierwszą produkcją zrealizowaną w tym standardzie był film Con la muerte a la espalda (With Death on Your Back, Operation Taifun; reż. Alfonso Balcázar, 1967). Popularnym obrazem zrealizowanym w Hi-Fi Stereo 70 była też erotyczna komedia Liebe in drei Dimensionen (reż. Walter Boos, 1973). Standard wykorzystywany był do produkcji filmów 3D m.in. w RFN i Hiszpanii.

^ na górę

Showscan (1984)

System 65/70 pierwotnie stworzony przez Douglasa Trumbulla na potrzeby filmu Burza mózgów (reż. Douglas Trumbull, 1983). Format o parametrach identycznych z Todd-AO, za wyjątkiem zastosowanego klatkarzu 60 kl./s. Tak wysoka wartość umożliwiła bardzo realistyczne odwzorowanie ruchu. Ze względu na zbyt wysoki koszt, standard nie został użyty w filmie Trumbulla, natomiast znalazł zastosowanie przy produkcji dynamicznych filmów krótkometrażowych. Stosowany też jest do celów specjalnych.

^ na górę

Przypisy:

  1. Kinopanorama – radziecki odpowiednik Cineramy. ^
  2. Firma Stereokino.ru przy współpracy z NIKFI dokonała szeregu modyfikacji kamer Stereo-70, przystosowując je m.in. do pracy z negatywami 65 mm. Umożliwia to wykorzystywanie tak zmodernizowanych kamer przy współczesnych produkcjach, ponieważ używane niegdyś w krajach bloku wschodniego negatywy kinematograficzne o szerokości 70 mm nie są już produkowane. ^

^ na górę